2026 માં આવનારી TET અને TAT પરીક્ષાને અનુલક્ષીને મૂલ્યાંકન પદ્ધતિઓ વિશે 80 MCQ સાથે

આ પોસ્ટ સાંભળો:

ટીપ: તમે લખાણના કોઈ પણ વાક્ય પર બે વાર (Double Click) કરીને ત્યાંથી જ સાંભળવાનું શરૂ કરી શકો છો.

મૂલ્યાંકન પદ્ધતિઓ અને માપન

TET-1 | TET-2 | TAT (પરીક્ષા લક્ષી સંપૂર્ણ માર્ગદર્શન)

📌 અન્ય મહત્વના ટોપિક્સ (Most IMP)

વર્ગ વ્યવહાર (Classroom Interaction) બાળ વિકાસ (Child Development) શૈક્ષણિક મનોવિજ્ઞાન (Psychology)

1. પરીક્ષામાં માર્ગદર્શન (Weightage)

TET/TAT એક્ઝામમાં મૂલ્યાંકન ટોપિકમાંથી 3 થી 5 પ્રશ્નો પૂછાય છે. પ્રશ્નો આ રીતે હોય છે:

• વ્યાખ્યા આધારિત: મૂલ્યાંકન એટલે શું?
• પ્રકાર આધારિત: સત્રાંત પરીક્ષા એ કયું મૂલ્યાંકન છે?
• CCE: પૂરું નામ અને હેતુ.
• આદર્શ કસોટી: વિશ્વસનીયતા અને યથાર્થતા વચ્ચેનો તફાવત.

2. માપન અને મૂલ્યાંકન (Measurement vs Evaluation)

ઘણીવાર આપણે માપન અને મૂલ્યાંકનને એક જ સમજીએ છીએ, પણ તેમાં તફાવત છે.

• માપન (Measurement): આંકડાકીય માહિતી. દા.ત. રામને ગણિતમાં 80 માર્ક્સ આવ્યા. (ફક્ત માપ).
• મૂલ્યાંકન (Evaluation): માપન + મૂલ્ય નિર્ણય. દા.ત. 80 માર્ક્સ આવ્યા એટલે રામ ગણિતમાં 'હોશિયાર' છે.
• સૂત્ર: મૂલ્યાંકન = માપન + મૂલ્ય નિર્ણય.

💡 યાદ રાખો: માપન સીમિત છે (માત્ર અંક), મૂલ્યાંકન વ્યાપક છે (અંક + અર્થઘટન).

3. મૂલ્યાંકનના પ્રકારો

શિક્ષણમાં મૂલ્યાંકન મુખ્યત્વે ત્રણ પ્રકારે થાય છે:

પ્રકાર	ક્યારે લેવાય?	હેતુ
રચનાત્મક (Formative)	શિક્ષણ કાર્ય ચાલુ હોય ત્યારે (એકમ કસોટી)	વિદ્યાર્થીની પ્રગતિ જાણવા અને સુધારવા.
સર્વગ્રાહી (Summative)	સત્ર કે વર્ષના અંતે (વાર્ષિક પરીક્ષા)	પરિણામ જાહેર કરવા અને પ્રમાણપત્ર આપવા.
નિદાનાત્મક (Diagnostic)	જ્યારે બાળક શીખવામાં પાછળ પડે	કચાસ (કારણો) શોધવા માટે.

4. CCE (સતત અને સર્વગ્રાહી મૂલ્યાંકન)

પૂરું નામ: Continuous and Comprehensive Evaluation.

• સતત: માત્ર પરીક્ષા સમયે નહીં, પણ આખું વર્ષ મૂલ્યાંકન ચાલુ રહે.
• સર્વગ્રાહી: પુસ્તકિયા જ્ઞાન (શૈક્ષણિક) ની સાથે રમતગમત, કળા, વર્તન (સહ-શૈક્ષણિક) નું પણ મૂલ્યાંકન.
• RTE-2009: કલમ 29 મુજબ CCE ફરજિયાત છે.

5. આદર્શ પ્રશ્નપત્રના લક્ષણો (IMP Topic)

એક સારા ટેસ્ટમાં કયા ગુણો હોવા જોઈએ? આમાંથી 100% પ્રશ્ન આવે છે.

(A) વિશ્વસનીયતા (Reliability):

એકનું એક પેપર ફરીવાર લેવામાં આવે અને ગુણમાં ખાસ ફેરફાર ન થાય તો તે વિશ્વસનીય કહેવાય. (ગુણમાં સાતત્ય).

(B) યથાર્થતા (Validity):

જે હેતુ માટે કસોટી લેવાઈ હોય તે હેતુ સિદ્ધ થવો જોઈએ. દા.ત. ગણિતના પેપરમાં ભાષાકીય અઘરા શબ્દો ન હોવા જોઈએ, નહીંતર ગણિતનું જ્ઞાન નહીં પણ ભાષાનું જ્ઞાન મપાય.

(C) વસ્તુલક્ષિતા (Objectivity):

પેપર તપાસનાર બદલાય પણ માર્ક્સ ન બદલાય. (પરીક્ષકનો પૂર્વગ્રહ ન નડે).

🎵 યાદ રાખવાનું સોંગ:

"ફરી ફરી લ્યો તો પણ માર્ક્સ રહે એના એ (વિશ્વસનીયતા),
હેતુ પાર પાડે તો કહેવાય યથાર્થતા,
સાહેબ બદલાય પણ માર્ક્સ ન બદલાય (વસ્તુલક્ષિતા),
સરળતાથી લેવાય તો કહેવાય ઉપયોગિતા!"

6. બ્લૂમની ટેક્સોનોમી (Bloom's Taxonomy)

બેન્જામિન બ્લૂમે શિક્ષણના હેતુઓને 3 ક્ષેત્રમાં વહેંચ્યા છે (3H):

1. જ્ઞાનાત્મક (Cognitive) - Head: વિચારવું, જ્ઞાન, સમજ.
2. ભાવાત્મક (Affective) - Heart: લાગણી, મૂલ્યો, રસ.
3. ક્રિયાત્મક (Psychomotor) - Hand: કૌશલ્ય, શારીરિક ક્રિયા.

🎯 મૂલ્યાંકન ચેલેન્જ (80 MCQs)

તમારી તૈયારી ચકાસવા માટે નીચેના પ્રશ્નોના જવાબ આપો.

Score: 0 / 80