TET & TAT પરીક્ષાને અનુલક્ષીને નવી શિક્ષણ નીતિ (NEP 2020) અને RTE Act

આ પોસ્ટ સાંભળો:

ટીપ: તમે લખાણના કોઈ પણ વાક્ય પર બે વાર (Double Click) કરીને ત્યાંથી જ સાંભળવાનું શરૂ કરી શકો છો.

NEP 2020 અને RTE 2009

TET-1 | TET-2 | TAT (પરીક્ષા લક્ષી સંપૂર્ણ માર્ગદર્શન)

📌 અન્ય મહત્વના વિષયો (Must Read)

🗣️ વર્ગ વ્યવહાર 👶 બાળ વિકાસ 🧠 મનોવિજ્ઞાન 📝 મૂલ્યાંકન પદ્ધતિ 🧩 રીઝનીંગ

1. પરીક્ષામાં ભારણ (Weightage)

NEP અને RTE ટોપિકમાંથી સીધા તથ્યાત્મક (Factual) અને વિધાનવાળા પ્રશ્નો પૂછાય છે.

• NEP 2020: નવું માળખું (5+3+3+4), ચેરમેનનું નામ, નવા બદલાવો, PARAKH, ઉદ્દેશ્યો. (આશરે 3-4 ગુણ).
• RTE 2009: કલમો (ખાસ કરીને 12, 17, 21, 28), શિક્ષકના કામના કલાકો, SMC ની રચના. (આશરે 3-4 ગુણ).

2. નવી શિક્ષણ નીતિ - NEP 2020

ભારતની ત્રીજી શિક્ષણ નીતિ. (પહેલી 1968, બીજી 1986, ત્રીજી 2020).

• અધ્યક્ષ: ડૉ. કે. કસ્તુરીરંગન (ISRO ના પૂર્વ અધ્યક્ષ).
• મંત્રાલયનું નામ બદલ્યું: માનવ સંસાધન વિકાસ મંત્રાલય (MHRD) હવે શિક્ષણ મંત્રાલય (MoE) બન્યું.
• નવું માળખું: 10+2 ને બદલે હવે 5 + 3 + 3 + 4.

5 + 3 + 3 + 4 માળખાની સમજૂતી:

1. 5 વર્ષ (Foundational Stage): 3 વર્ષ આંગણવાડી/બાલવાટિકા + ધોરણ 1 અને 2. (વય 3 થી 8). રમત-ગમત આધારિત.
2. 3 વર્ષ (Preparatory Stage): ધોરણ 3 થી 5. (વય 8 થી 11). માતૃભાષામાં શિક્ષણ પર ભાર.
3. 3 વર્ષ (Middle Stage): ધોરણ 6 થી 8. (વય 11 થી 14). કોમ્પ્યુટર કોડિંગ અને વ્યાવસાયિક શિક્ષણ શરૂ.
4. 4 વર્ષ (Secondary Stage): ધોરણ 9 થી 12. (વય 14 થી 18). વિષય પસંદગીની સ્વતંત્રતા (Science/Commerce/Arts નો ભેદ નાબૂદ).

🎵 NEP સોંગ (યાદ રાખવાની ટ્રીક):

"પાંચ, ત્રણ, ત્રણ, ચાર... નવી નીતિનો છે આધાર!
પહેલા પાંચે પાયો પાકો, બીજા ત્રણે ભાષા રાખો,
ત્રીજા ત્રણે કોડિંગ શીખો, છેલ્લા ચારે વિષય રાખો!"

3. NEP 2020 ના અન્ય મહત્વના મુદ્દા

• PARAKH: વિદ્યાર્થીઓના મૂલ્યાંકન માટેનું નવું કેન્દ્ર.
• 360° રિપોર્ટ કાર્ડ: માત્ર માર્ક્સ નહીં, પણ વિદ્યાર્થીની સ્કિલ્સ, વર્તન અને સહપાઠીનું મૂલ્યાંકન પણ સામેલ.
• GER (Gross Enrolment Ratio): ઉચ્ચ શિક્ષણમાં 2035 સુધીમાં 50% સુધી લઈ જવાનો લક્ષ્યાંક.
• ધોરણ 5 સુધી શિક્ષણનું માધ્યમ ફરજિયાતપણે માતૃભાષા/સ્થાનિક ભાષા રહેશે.

4. રાઈટ ટુ એજ્યુકેશન - RTE 2009

પૂરું નામ: The Right of Children to Free and Compulsory Education Act, 2009.

• અમલ: 1 એપ્રિલ, 2010 (જમ્મુ-કાશ્મીર સિવાય સમગ્ર ભારતમાં).
• ઉંમર: 6 થી 14 વર્ષના બાળકોને મફત અને ફરજિયાત શિક્ષણ.
• ગુજરાત નિયમો: 2012 માં ઘડાયા. (અમલ 18 ફેબ્રુઆરી 2012).

મહત્વની કલમો (Sections) - Most IMP:

કલમ	વિગત	યાદ રાખવાની ટ્રીક
કલમ 12	ખાનગી શાળાઓમાં ગરીબ બાળકો માટે 25% અનામત.	12 એટલે ગરીબનો બેલી.
કલમ 17	શારીરિક અને માનસિક સજા પર પ્રતિબંધ.	17 એટલે ખતરો (મારવું નહીં).
કલમ 21	SMC (શાળા વ્યવસ્થાપન સમિતિ) ની રચના.	21 માં વાલીની વાત.
કલમ 28	શિક્ષકો દ્વારા ખાનગી ટ્યુશન પર પ્રતિબંધ.	28 એટલે ટ્યુશન બંધ.

શિક્ષક-વિદ્યાર્થી ગુણોત્તર (RTE મુજબ):

• ધોરણ 1 થી 5: 30 વિદ્યાર્થીએ 1 શિક્ષક (30:1). જો સંખ્યા 200 થી વધે તો 40:1.
• ધોરણ 6 થી 8: 35 વિદ્યાર્થીએ 1 શિક્ષક (35:1).
• કામના કલાક: શિક્ષકે અઠવાડિયામાં ઓછામાં ઓછા 45 કલાક કામ કરવાનું રહેશે (તૈયારી સાથે).

🎯 NEP & RTE ચેલેન્જ (80 MCQs)

શું તમે 80 માંથી 80 લાવવા તૈયાર છો?

Score: 0 / 80