આખોની દેખભાળ, ખામીયુક્ત દૃષ્ટિ વાળા વ્યક્તિઓ અને બ્રેન લિપિ ની સમજ Mcq સાથે

આ પોસ્ટ સાંભળો:

ટીપ: તમે લખાણના કોઈ પણ વાક્ય પર બે વાર (Double Click) કરીને ત્યાંથી જ સાંભળવાનું શરૂ કરી શકો છો.

આંખોની દેખભાળ અને બ્રેઈલ લિપિ

આકૃતિ: આંખની રચના અને બ્રેઈલ લિપિના સંકેતો

1. આંખોની દેખભાળ (Care of the Eyes)

આંખો એ આપણા શરીરનું સૌથી અમૂલ્ય અને સંવેદનશીલ અંગ છે. તેની યોગ્ય કાળજી લેવી અત્યંત આવશ્યક છે. જો તમને આંખમાં કોઈ તકલીફ લાગે તો તરત જ આંખના ડોક્ટરની સલાહ લેવી જોઈએ.

મહત્વપૂર્ણ સૂચનો:

• યોગ્ય પ્રકાશ: બહુ ઓછા પ્રકાશમાં વાંચવું આંખો ખેંચાય છે અને માથું દુઃખે છે. જ્યારે સૂર્ય કે શક્તિશાળી લાઈટ (જેમ કે લેસર ટોર્ચ) તરફ સીધું જોવું નેત્રપટલ (Retina) ને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે.
• સૂર્ય સામે રક્ષણ: સૂર્ય કે અત્યંત તેજસ્વી પ્રકાશ તરફ ક્યારેય સીધું જોવું જોઈએ નહીં.
• આંખો ચોળવી નહીં: જો આંખમાં ધૂળના રજકણો જાય, તો આંખો ચોળવાને બદલે સ્વચ્છ પાણીથી ધોવી જોઈએ.
• નિયમિત સફાઈ: દિવસમાં ઓછામાં ઓછું ત્રણ-ચાર વાર આંખોને સ્વચ્છ પાણીથી ધોવી જોઈએ.
• વાંચનનું અંતર: પુસ્તકને આંખોથી સામાન્ય દૃષ્ટિ અંતરે (આશરે 25 સેમી) રાખીને વાંચવું જોઈએ. ખૂબ નજીક કે ખૂબ દૂર રાખીને વાંચવાથી આંખો પર તાણ આવે છે.

ખોરાકનું મહત્વ (Vitamin A): વિટામિન A ની ઉણપ આંખોની ઘણી મુશ્કેલીઓ માટે જવાબદાર છે. સૌથી સામાન્ય સમસ્યા 'રતાંધળાપણું' (Night Blindness) છે. તેથી આહારમાં ગાજર, બ્રોકોલી, લીલા શાકભાજી (પાલક) અને કોડલિવર ઓઈલનો ઉપયોગ કરવો જોઈએ. ઈંડા, દૂધ, દહીં, ચીઝ, માખણ અને પપૈયા-કેરી જેવા ફળોમાં પણ વિટામિન A ભરપૂર હોય છે.

2. ખામીયુક્ત દૃષ્ટિવાળા વ્યક્તિઓ માટે સુવિધાઓ

કેટલાક વ્યક્તિઓ, જેમાં બાળકોનો પણ સમાવેશ થાય છે, દૃષ્ટિથી વિકલાંગ હોઈ શકે છે. તેઓ વસ્તુઓને સ્પષ્ટ જોઈ શકતા નથી. કેટલાક જન્મથી જ અંધ હોય છે, જ્યારે કેટલાક બીમારી કે ઈજાને કારણે પોતાની દૃષ્ટિ ગુમાવે છે. આવા વ્યક્તિઓ સ્પર્શ અને અવાજ દ્વારા દુનિયાને ઓળખવાનો પ્રયત્ન કરે છે.

સાધનોના પ્રકાર (Aids for Visually Impaired):

આધુનિક ટેકનોલોજીએ ખામીયુક્ત દૃષ્ટિવાળા વ્યક્તિઓની ક્ષમતાઓ વિકસાવવામાં ઘણી મદદ કરી છે. આ સાધનોને બે ભાગમાં વહેંચી શકાય:

• અપ્રકાશીય સાધનો (Non-optical Aids): જેમાં દ્રશ્ય સંબંધી (વિઝ્યુઅલ) સાધનો (શબ્દોને મોટા કરવા), સ્પર્શ સંબંધી સાધનો (બ્રેઈલ લિપિની પાટી), અને શ્રવણ સંબંધી સાધનો (કેસેટ, ટેપ રેકોર્ડર, બોલતા પુસ્તકો) નો સમાવેશ થાય છે.
• પ્રકાશીય સાધનો (Optical Aids): આ સાધનોમાં બાયફોકલ લેન્સ, કોન્ટેક્ટ લેન્સ, ટીન્ટેડ લેન્સ અને મેગ્નિફાયરનો સમાવેશ થાય છે. ટેલિસ્કોપિક સાધનો ચોકબોર્ડ તથા વર્ગનિદર્શન જોવા માટે ઉપયોગી છે.

3. બ્રેઈલ લિપિ (Braille System) શું છે?

ખામીયુક્ત દૃષ્ટિવાળા વ્યક્તિઓ માટે સૌથી લોકપ્રિય સાધન બ્રેઈલ (Braille) છે. આ પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરીને તેઓ સામાન્ય લોકોની જેમ જ લખી અને વાંચી શકે છે.

ઇતિહાસ અને શોધ:

આ લિપિની શોધ લુઈસ બ્રેઈલ (Louis Braille) દ્વારા કરવામાં આવી હતી, જે પોતે ખામીયુક્ત દૃષ્ટિવાળા હતા. તેમણે 1821 માં આ લિપિ પ્રકાશિત કરી હતી. વર્તમાન પદ્ધતિ 1932 માં અપનાવવામાં આવી હતી.

બ્રેઈલ લિપિની રચના:

• બ્રેઈલ લિપિમાં કુલ 63 ટપકાંની તરાહો (Dot patterns) અથવા ચિહ્નો હોય છે.
• દરેક ચિહ્ન એક અક્ષર, અક્ષરોનું સંયોજન, સામાન્ય શબ્દ કે વ્યાકરણ સંબંધી સંકેત રજૂ કરે છે.
• દરેક સેલ (Cell) માં બે ઉભી હરોળ હોય છે, અને દરેક હરોળમાં 3 ટપકાં હોય છે (કુલ 6 ટપકાંની જગ્યા).
• આ ટપકાંઓને ઉપસાવીને (Raised dots) અક્ષરો બનાવવામાં આવે છે. જેથી દૃષ્ટિહીન વ્યક્તિ તેને આંગળીના ટેરવે સ્પર્શ કરીને વાંચી શકે છે.

ઉદાહરણ: અંગ્રેજી મૂળાક્ષર 'C' માટે ઉપરના બે ટપકાં ઉપસેલા હોય છે. અલ્પવિરામ (Comma) માટે નીચેનું એક ટપકું ઉપસેલું હોય છે. આ રીતે સ્પર્શ દ્વારા અક્ષરો ઓળખવામાં આવે છે.

આજકાલ બ્રેઈલ લિપિ ટાઈપરાઈટર જેવા સાધનો અથવા કોમ્પ્યુટર દ્વારા પણ લખી શકાય છે. ઘણી ભારતીય ભાષાઓ પણ બ્રેઈલ લિપિનો ઉપયોગ કરીને વાંચી-લખી શકાય છે.

સ્વ-મૂલ્યાંકન ક્વિઝ (10 પ્રશ્નો)

તમારી તૈયારી ચકાસવા માટે નીચેના પ્રશ્નોના જવાબ આપો.

તમારો સ્કોર:

0

/ 10