ધાતુની એસિડ સાથેની પ્રક્રિયા નો પ્રયોગ 25 MCQ સાથે

આ પોસ્ટ સાંભળો:

ટીપ: તમે લખાણના કોઈ પણ વાક્ય પર બે વાર (Double Click) કરીને ત્યાંથી જ સાંભળવાનું શરૂ કરી શકો છો.

ધાતુની એસિડ સાથે પ્રક્રિયા

આકૃતિ: ઝિંક ધાતુની મંદ સલ્ફ્યુરિક એસિડ સાથેની પ્રક્રિયા અને હાઈડ્રોજન વાયુની ચકાસણી

1. પ્રયોગનો હેતુ અને સાધનો

હેતુ: ધાતુઓ એસિડ સાથે પ્રક્રિયા કરીને કયો વાયુ ઉત્પન્ન કરે છે તે તપાસવું (પ્રવૃત્તિ 2.3).

જરૂરી સાધનો: કસનળી, વિમોચન નળી, સાબુનું દ્રાવણ, સ્ટેન્ડ, બર્નર/મીણબત્તી.

પદાર્થો: ઝિંક (દાણાદાર જસત), મંદ સલ્ફ્યુરિક એસિડ (H₂SO₄).

2. પ્રયોગ પદ્ધતિ (Procedure)

• એક કસનળીમાં આશરે 5 ml મંદ સલ્ફ્યુરિક એસિડ (H₂SO₄) લો.
• તેમાં ઝિંક (Zn) ના થોડા દાણા ઉમેરો.
• ઝિંકના દાણાની સપાટી પર તમને પરપોટા જોવા મળશે.
• ઉત્પન્ન થતા વાયુને વિમોચન નળી મારફતે સાબુના દ્રાવણમાંથી પસાર કરો.
• સાબુના દ્રાવણમાં પરપોટા બનશે (કારણ કે આ વાયુ પાણીમાં અદ્રાવ્ય છે).
• સળગતી મીણબત્તીને આ પરપોટાની નજીક લઈ જાઓ.

3. અવલોકન અને નિર્ણય

અવલોકન: જ્યારે સળગતી મીણબત્તી વાયુ ભરેલા પરપોટા પાસે લઈ જવામાં આવે છે, ત્યારે વાયુ 'ધડાકા' (Pop Sound) સાથે સળગે છે.

નિર્ણય: આ વાયુ હાઈડ્રોજન (H₂) છે. ધાતુઓ એસિડ સાથે પ્રક્રિયા કરી હાઈડ્રોજન વાયુ મુક્ત કરે છે.

🔹 રાસાયણિક સમીકરણ:

Zn(s) + H₂SO₄(aq) → ZnSO₄(aq) + H₂(g)

ધાતુ + એસિડ → ક્ષાર + હાઈડ્રોજન વાયુ

4. અન્ય ઉદાહરણો અને અપવાદો

જો આપણે હાઈડ્રોક્લોરિક એસિડ (HCl) વાપરીએ તો:

Zn + 2HCl → ZnCl₂ + H₂

મહત્વની નોંધ: નાઈટ્રિક એસિડ (HNO₃) સાથે ધાતુઓ સામાન્ય રીતે હાઈડ્રોજન વાયુ આપતી નથી, કારણ કે તે પ્રબળ ઓક્સિડેશનકર્તા છે. તે ઉત્પન્ન થતા H₂ નું પાણી (H₂O) માં ઓક્સિડેશન કરે છે.
(અપવાદ: મેગ્નેશિયમ (Mg) અને મેંગેનીઝ (Mn) ખૂબ મંદ HNO₃ સાથે H₂ આપે છે.)

સ્વ-મૂલ્યાંકન ક્વિઝ (25 પ્રશ્નો)

તમારી તૈયારી ચકાસવા માટે નીચેના પ્રશ્નોના જવાબ આપો.

તમારો સ્કોર:

0

/ 25