ધાતુઓ અને અધાતુઓના ભૌતિક ગુણધર્મો 20 MCQ સાથે
A. ધાતુઓના ભૌતિક ગુણધર્મો
- 1. ધાત્વીય ચમક: શુદ્ધ અવસ્થામાં ધાતુઓની સપાટી ચળકાટવાળી હોય છે. (દા.ત. સોનું, ચાંદી).
- 2. સખતાઈ (Hardness): સામાન્ય રીતે ધાતુઓ સખત હોય છે. અપવાદ: સોડિયમ (Na), લિથિયમ (Li) અને પોટેશિયમ (K) નરમ હોય છે, જેને છરીથી કાપી શકાય છે.
- 3. ટિપાઉપણું (Malleability): ધાતુઓને ટીપીને પાતળા પતરા બનાવી શકાય છે. સોનું અને ચાંદી સૌથી વધુ ટીપી શકાય તેવી ધાતુઓ છે.
- 4. તણાવપણું (Ductility): ધાતુઓને ખેંચીને પાતળા તાર બનાવી શકાય છે. સોનું સૌથી વધુ તન્ય ધાતુ છે (1 ગ્રામ સોનામાંથી 2 કિમી લાંબો તાર બની શકે).
- 5. ઉષ્મા અને વિદ્યુત વાહકતા: ધાતુઓ ઉષ્મા અને વિદ્યુતની સુવાહક હોય છે.
👉 શ્રેષ્ઠ વાહક: સિલ્વર (Ag) અને કોપર (Cu). અપવાદ: શીશું (Pb) અને પારો (Hg) ઉષ્માના મંદ વાહક છે. - 6. ગલનબિંદુ: ધાતુઓના ગલનબિંદુ ઊંચા હોય છે. અપવાદ: ગેલિયમ (Ga) અને સીઝિયમ (Cs) ના ગલનબિંદુ ખૂબ નીચા હોય છે (હથેળી પર રાખતા પીગળી જાય).
- 7. રણકાર: સખત સપાટી પર અથડાવવાથી ધાતુઓ રણકાર (અવાજ) ઉત્પન્ન કરે છે.
B. અધાતુઓના ભૌતિક ગુણધર્મો
- 1. ભૌતિક અવસ્થા: અધાતુઓ ઘન અથવા વાયુ સ્વરૂપે હોય છે. અપવાદ: બ્રોમિન (Br) પ્રવાહી સ્વરૂપે હોય છે.
- 2. ચમક: અધાતુઓ ચમક ધરાવતા નથી. અપવાદ: આયોડિન (I) ચમકદાર અધાતુ છે.
- 3. સખતાઈ: અધાતુઓ નરમ હોય છે. અપવાદ: હીરો (કાર્બનનું અપરરૂપ) કુદરતી રીતે મળતો સૌથી સખત પદાર્થ છે.
- 4. ગલનબિંદુ અને ઉત્કલનબિંદુ: અધાતુઓના ગલનબિંદુ નીચા હોય છે. અપવાદ: હીરાનું ગલનબિંદુ ખૂબ ઊંચું હોય છે.
- 5. વિદ્યુત વાહકતા: અધાતુઓ વિદ્યુતના અવાહક હોય છે. અપવાદ: ગ્રેફાઇટ (કાર્બનનું અપરરૂપ) વિદ્યુતનું સુવાહક છે.
સ્વ-મૂલ્યાંકન ક્વિઝ (20 પ્રશ્નો)
તમારી તૈયારી ચકાસવા માટે નીચેના પ્રશ્નોના જવાબ આપો.